home > verhaal > De Afscheiding in Ulrum, 1834
De Afscheiding in Ulrum, 1834
[
verhaal ]
Het ontstaan van de Gereformeerde Kerken
[19e Eeuw]
Met de kerkelijke beweging in de 19e eeuw die we de Afscheiding noemen, verloor de Nederlandse Hervormde Kerk een deel van haar orthodoxe leden. Er vormden zich afgescheiden gemeenten. Uiteindelijk ontstonden zo gereformeerde kerken (in een bonte verscheidenheid). Die beweging begon in het Noord-Groninger dorp Ulrum, in 1834 , onder leiding van ds. Hendrik de Cock.
Al in de 18e eeuw waren vele orthodox-gereformeerden ontevreden over de vaderlandse kerk. Die kerk werd tot ver in de 18e eeuw altijd de gereformeerde en vervolgens de hervormde kerk genoemd. En hoewel zij officieel nooit een staatskerk is geweest, was zij wel tot 1795 de enige officieel toegestane kerk, hoewel andere kerken wel werden getolereerd. Nu was het niet die bevoorrechte positie van de Hervormde Kerk waarover haar orthodoxe leden ontevreden waren Maar wel over de geest van rationalisme en vrijzinnigheid die er de overhand had gekregen. Koning Willem I legde een ‘Algemeen Reglement voor het bestuur der Hervormde Kerk’ op. Daarmee was de oude Dordtse kerkorde van 1618-’19 aan de kant gezet en vervangen door een reglement dat het centrale gezag binnen de kerk in handen van de overheid legde. Een ondubbelzinnige handhaving van de aloude gereformeerde belijdenisgeschriften paste niet bij die strategie: de overheid wenste geen onenigheid in het land over leerstellige kwesties; er diende ruimte te zijn binnen de nationale kerk voor velerlei godsdienstige opvattingen. Het orthodoxe deel der natie protesteerde. Uiteindelijk liepen deze protesten uit op een Afscheiding van een deel der orthodoxe leden en dit gebeurde voor het eerst in Ulrum, in 1834.