Onderdelen
Persoonlijke hulpmiddelen
U bent hier: Home Verhalen De klokken van Nienoord
Gecontroleerd door redactie

De klokken van Nienoord

[1594-1795]
Afbeelding bij dit verhaal

Een bronzen klok is een duur geschenk, maar wel één met eeuwigheidswaarde. In een randschrift kan de schenker zijn naam vereeuwigen. In de rijke jaren van Nienoord aarzelden Anna van Ewsum en Georg Wilhelm niet om diverse klokken te laten gieten. Aanvankelijk bestelden zij in Leeuwarden bij de geschut- en klokkengieter Pieter Overney, die daar in 1670-1711 werkzaam was en ook de sierkanonnen leverde. Overney had het alleenrecht in Friesland en verkocht zijn klokken en kanonnen alléén in de twee noordelijke provincies.

Zo goot hij in 1674 een klok voor de kapel op De Leek. In 1662 had Jurgen Balthasar uit Leeuwarden een klok van 220 pond gegoten voor de toren van De Leek. Waarschijnlijk werd deze klok gestolen door de Duitse troepen. In 1674 kreeg de toren een nieuwe van Nienoord geschonken, met een doorsnede van 60 centimeter. Het opschrift luidt aan de voorzijde:

GEORG WILHELM.FREIHER.V
KNIPHAUSEN.HER.V.NIENORT
V.DES.LANDES VREDEWOLT

Aan de achterzijde is te lezen:

ANNA.V.EWSSUM.FREIFRAU.V
KNIPHAUSEN.FR.V.NIENORT.V.
DES LANDES VREDEWOLT

Het randschrift, tot slot, is P. OVERNEY ME FECIT LEOVARDIAE 1674 met erboven en eronder een sierrand. De klok heeft de eeuwen overleefd, ook de brand in de kerk op 8 december 2000.

De traditie om voor de schaft te luiden werd ook op Nienoord ingevoerd. In de toren kwam een bronzen klok met een doorsnede van 45 centimeter. Het randschrift van deze klok luidt: P.OVERNEY.ME.FECIT.LEOVARDIAE.1679. Op de zijkant is het wapen van Inn- un Knyphausen afgebeeld met er onder het opschrift G.W.F.V.K.H (Georg Wilhelm Freiherr Von KnypHausen) V.N.V.D.L.V (Van Nienoord Und Des Landes Vredewold). De klok heeft twee sierranden met een acanthusmotief. In de nieuwe borg kwam de oude torenklok weer te hangen. Het klokketouw liep door de zolder en een slaapkamer naar de keuken. De vloergaten zijn nog steeds zichtbaar.

In 1704 kreeg de kerk in Midwolde een nieuwe klok. Nadat de oude klok was gebarsten voorzag Nienoord in een nieuwe. Klokkengieter was de Oostfriese Mammes Fremy III (ca.1672-1733). Het randschrift luidde:

GEORG WILHELM ENDE ANNA VAN EWSUM GRAEF ENDE GRAEVINNE VAN INHUISEN ENDE KNIPHUISEN HEER ENDE VROUW VAN NIENOORT ENDE DES LANDES VREDEWOLDT HEBBEN DEZE KLOCKE, GEBORSTEN DOOR HET LUIDEN OVER DE DOOT VAN WILHELM III, KONING VAN GROOT-BRITTANIEN WEDER LATEN VERGIETEN ANNO MDCCIV Mamees Fremy me fecit

Toen twee eeuwen later ook deze tweede klok barstte, werd zij bij de restauratie van de kerk in 1911-1912 omgesmolten tot een derde klok.

In 1709 was bovendien op de rechter staander van de ophaalbrug een bronzen klokje gemonteerd. Deze had een doorsnede van 17 centimeter en fungeerde met behulp van een trekketting als deurbel. In de loop van de twintigste eeuw kwam dit klokje in de collectie van het Rijtuigmuseum. Het randschrift luidt: ANNO MDCCIX, met eronder een sierrand met bloemen en duiventrossen.

Tot slot kwam er vanuit Amsterdam een klokje met een doorsnede van 20 centimeter op de binnenplaats in 1710. Op het randschrift is te lezen: + AMSTELODAMI.ANNO DOMINI 1710. Het kreeg een plek op de binnenplaats, aan de borgmuur, waar het nog steeds hangt.

Opmerking toevoegen

You can add a comment by filling out the form below. Plain text formatting.

Verwante items