In het gemeentearchief van de gemeente Reiderland bevindt zich een bijzonder document. In deze besluitenlijst uit ‘Register der Resolutien van Edele Groot Achtbare Heeren Gedeputeerde Staten van Groningen’ van woensdag 26 augustus 1818 wordt de naam Drieborg voor het eerst gebruikt in een officieel document.
Fragment: …Op het verzoek van Enno Jans Onnes, een korenmolenaar uit Nieuw-Beerta,… om, als men het werkelijk nodig vindt een tweede molen te plaatsen, dit te doen in de Kroonpolder op dezelfde plaats genaamd de drieburg waar ook …
Het is een besluitenlijst. Ik neem dus aan dat het besluit al was genomen een molen te bouwen. Onnes deed enkel een verzoek, mogelijk om concurrentie tegen te gaan, de tweede korenmolen ver van zijn molen in Nieuw-Beerta te plaatsen.
Op Drieburg
Ik ben eens gaan zoeken. En in 1821 (3 jaar na het besluit om te bouwen) is er inderdaad een korenmolen gebouwd in de Kroonpolder bij Drieborg. Op de plek die Enno Jans Onnes heeft voorgesteld. Er is zelfs nog een foto (hieronder) van de in 1918 afgebrande molen. Het lijkt mij zeer waarschijnlijk dat dit de molen uit het besluit van Gedeputeerde Staten van 1818 is.
De naam ‘Drieburg’ komt waarschijnlijk al eerder voor dan 1818. Over de herkomst van de naam zijn drie verklaringen in omloop. Een borg (burg/burcht/börg) is vanaf de Middeleeuwen een versterkte woning van een enigszins aanzienlijke. Deze jonkers en hoofdelingen hebben onderling veel strijd gevoerd. Vaak hebben ze zich tot dorpsheer opgewerkt. De meeste hebben een steenhuis laten bouwen, waarvan de belangrijksten zijn uitgegroeid tot een ware borg. Er zijn honderden van zulke borgen en steenhuizen in de provincie geweest. Veruit de meeste zijn al lang verdwenen. Een zestiental borgen zijn nog over.
Competitie
Over de herkomst van de naam ‘Drieborg’ zijn drie verklaringen in omloop. De eerste verklaring is dat op de driesprong van de drie dijken waar Drieborg op ligt een borg zou hebben gestaan. Dit is onwaarschijnlijk; er is geen enkele schriftelijke of archeologische bron waar uit blijkt dat er ooit een borg in het dorp is geweest. Laat staan dat de tweede verklaring, dat het dorp zijn naam heeft gekregen door drie bij elkaar staande borgen, juist kan zijn. Toch zijn er mensen geweest die de plek van de drie borgen konden aanwijzen.
Driegezinswoning
De derde en de meest waarschijnlijke verklaring, is dat er een huis gestaan heeft, waar drie families in hebben gewoond. Zo’n drieborg (dreibörg) heeft op meer plekken in de provincie gestaan en wordt elders ook zo genoemd. Het heeft drie deuren, drie schoorstenen en plek voor drie families. Tot in de zeventiger jaren van de 20e eeuw heeft er aan de Verlengde Hoofdweg in het dorp een ‘drieborg’ gestaan. Dat pand dateert van vroeg negentiende eeuw. Het zou best kunnen dat de naam van het dijkdorp Drieborg afkomstig is van zo’n drie-gezinnen-woning.
