Onderdelen
Persoonlijke hulpmiddelen
U bent hier: Home Verhalen De poort van Nienoord
Gecontroleerd door redactie

De poort van Nienoord

[1594-1795]
Afbeelding bij dit verhaal

Een uitzonderlijk kunstwerk onderstreepte in 1708 de hoge positie van Nienoord: de borgpoort. Vóór het poortgebouw verrees een monumentale zandstenen poort met decoratief beeldhouwwerk en ijzeren hekken. Architect was waarschijnlijk de Groninger stadsbouwmeester Allert Mijer, deskundige op het gebied van de klassieke symboliek en de nieuwste barokke mode. Hij zou een jaar later ook de nieuwe preekstoel in Midwolde ontwerpen. De Groninger steenhouwer Hendrik Bielefelt voerde het ontwerp uit, wellicht met de hulp van de beeldhouwer Jan de Rijk voor de vele decoraties.

Bovenop de poort bekroont een vijfbladige gravenkroon de twee wapenschilden van Anna van Ewsum en Georg Wilhelm, met daaronder de spreuk DOMINUS PROVIDEBIT (de Heer zal erin voorzien). Dit beeldhouwwerk wordt aan weerszijden gesteund door een omziende gekroonde leeuw.

Daaronder vervolgt een tekst: TEMPORE (in de tijd van) GEORGY: WILHELMI. ET. ANNÆ AB. EWSSUM. S.R.I. COMITUM AB. INH. ET. KNIPHAUSEN (Georg Wilhelm en Anna van Ewsum Sancti Romani Imperii graaf van Innhausen en Kniphausen)DOMINORUM.NIENORTÆ.ET.TERRITORY.VREDEWOLD (heersers van Nienoord en de streek Vredewold). Deze teksten waren tot in de 20e eeuw zwart geschilderd om goed leesbaar te zijn.

Midden onder de teksten is het gezicht van Hercules afgebeeld, getooid met snor en gedekt met zijn leeuwenvacht: een symbool van grote kracht. Aan weerszijden zijn gekroonde schilden met het spiegelmonogram GG (Georgius Guilhelmus) gebeiteld. De vierkante pilaren aan weerszijden van de poortboog zijn bedekt met een weelderige decoratie van blad en allerlei exotische bloemen en vruchten zoals ananas, maïs, zonnebloem en druiven. Overvloed en rijkdom zijn dus op Nienoord overduidelijk aanwezig. Onderaan hangt een kwast, boven is alles ‘vastgemaakt’ met een strik van linten. Beide pilaren zijn bekroond met een versierde urn.

Symmetrisch is de poort aan weerszijden uitgebreid met twee vierkante pilaren, elk weer bekroond met een versierde urn. In het binnenste vak zien we een gebeeldhouwde gevel: links met het lachende ‘kindje’ met de naam DEMOCRITUS, rechts de huilende HERACLITUS, beiden leunend op een wereldbol. De Griekse filosoof Demokritos (ca.465-360 v.C.) zocht het geluk van de mens in een positieve levenshouding: hij werd de lachende filosoof genoemd. Heraklitos (ca.540-ca.480 v.C.) ging uit van het slechte van de wereld en werd daarom de wenende filosoof genoemd. Omdat beide levenshoudingen maar betrekkelijk zijn, werden de twee filosofen in de 17e eeuw vaak, vergezeld van een wereldbol, als symbolen van wereldse vergankelijkheid afgebeeld. Onder Democritus zien we een kwade jongeman die een leeuw tussen de benen geklemd heeft, met het onderschrift FUROR. Daarentegen staat onder Heraclitus een bebaarde herder die fluit speelt, terwijl een lam naar hem opkijkt, met het onderschrift MANSUETUDO. De twee mannen beelden twee van de klassieke vier temperamenten uit: felheid (furor, verbeeld in de leeuw), behorend bij de jonge volwassen leeftijd, en mildheid (mansuetudo, verbeeld in het lam), behorend bij de oudere leeftijd. De heer van Nienoord kon zowel gestrengheid als genade laten gelden. Symboliek voor de gevorderden...

In het buitenste vak is slechts een borstwering met daarboven een spijlenhek. Op de borstweringen staat op een wapperend lint links ANNO en rechts 1708.

De beeldhouwer heeft bescheiden aan de achterzijde van de poort ingebeiteld H.Bielfelt fecit Ao. 1708. Aan weerszijden van de poort staan twee losse zuiltjes, rondom gedecoreerd met weer het bekroonde spiegelmonogram GG, hangend aan een lintenstrik en eronder twee kwasten. Op deze zuiltjes staan bollen met een windroos.

Tot slot bevinden zich twee oude ijzeren kanonnen voor de poort. Deze werden als stootpalen ingegraven. Passerende wagenwielen zouden zo geen brokken van de zandstenen poort af rijden.

Opmerking toevoegen

You can add a comment by filling out the form below. Plain text formatting.

Verwante items