In 1685 kwam de historieschilder Hermannus Collenius naar de borg Nienoord om de borgzalen te verfraaien met allegorische schilderingen. De gloednieuwe danszaal werd voorzien van drie grote paneelschilderingen, 3 meter hoog en tezamen 18 meter lang.
De godin Diana, als symbool van de jacht zeer op haar plaats in een adellijk buitenhuis, figureert in scènes waarin onkuisheid en een ongelijke liaison worden afgestraft. De jager Actaeon, die de naakte Diana tijdens het baden begluurt, wordt door haar betoverd in een hert en door zijn jachthonden verscheurd. Diana’s dienstmaagd Callisto, zwanger geraakt door een toevallige ontmoeting met de oppergod Jupiter, wordt verbannen. De beeldschone herdersjongen Endymion, geheime liefde van Diana, wordt door haar tweelingbroer Apollo doorschoten omdat hij van een veel lagere stand is. Kortom, de dansende en feestende Groninger adel werd fijntjes gewezen op de risico’s van onzedelijke gedachten en handelingen, zeker wanneer het lieden van mindere stand betrof. Ne touchez pas les domestiques!
Na de neergang van de turfwinning lieten de 19e-eeuwse borgheren gedeelten van Nienoord slopen. Bouwmaterialen gaven nog enige inkomsten. In 1846 werd de danszaal gesloopt. De wandschilderingen, bestaande uit goede eikenhouten planken met veer en groef, werden niet weggegooid maar als een soort “schrootjeswand” in het koetshuis bevestigd. Daar werden ze na 1907 aangetroffen, gedemonteerd en opgeslagen in het depot van het Groninger Museum.
In 1993 kon het Rijtuigmuseum de panelen in eigendom verwerven voor de gemeente Leek. Een conserveringsproject werd in gang gezet. Nu is het ensemble te zien in de huidige borg Nienoord. Het zwaar beschadigde paneel “Apollo” is deels gerestaureerd. Bij de twee andere panelen is het indrukwekkend om te zien hoe de originele kleuren fris zijn gebleven, ondanks, of misschien dankzij de vergetelheid van de afgelopen anderhalf eeuw. Ook is het boeiend dat dit de enige in Nederland nog bestaande “houten” danszaal is naast de Oranjezaal in Paleis Huis ten Bosch.
