Tijdens onderzoek in een familiearchief kwam ik een gedicht tegen, dat mij opviel. Het gedicht was geschreven ter ere van de tachtigjarige verjaardag van Elsebina Ringels in 1790. Zij was de weduwe van Jelmer Steenhuis, landbouwer te Wirdum. Het gedicht is erg sprekend en daarom vroeg ik me af hoe verjaardagen vroeger gevierd werden.
Op zoek
Na het doen van literatuuronderzoek dacht ik dat verjaardagen, behalve bij kinderen, niet gevierd werden in de 18e en 19e eeuw. In dat geval zou bovenstaand gedicht dus heel bijzonder zijn. Maar alvorens dat voor waar aan te nemen, ben ik eens op zoek gegaan in andere archieven. Wat schetst mijn verbazing: maar liefst 15 andere gedichten zijn hier makkelijk te vinden. Er werd dus wel degelijk aandacht aan verjaardagen gegeven. De volgende vraag is echter op welke schaal dit gebeurde.
Elite
De voornaamste bron van oude gedichten in Groningen is K. ter Laan. Veel van de literatuur daarover is van zijn hand. Het feit dat hij eigenlijk socialist was, kan er mee te maken hebben dat in zijn werken staat dat verjaardagen niet gevierd werden. Volgens de gevonden gedichten was het vieren van een 'jaardag' namelijk toch wel een zaak van de elite. Bewaard zijn bijvoorbeeld een gedicht voor een gravin, een gedicht voor een rentmeester en één voor een 'postdirecteur'. Driekwart van de gedichten is geschreven voor een vrouw. De auteurs waren echter meestal mannen. Hoewel het vieren van een verjaardag mogelijk best bijzonder was, schijnt de leeftijd niet zoveel uitgemaakt te hebben. De vijftien gevonden gedichten zijn geschreven voor een éénjarige, voor mensen van 47 tot 80 jaar. Het hoefde dus niet per sé een lustrumverjaardag te zijn.
Koekhappen
De volgende dichtregel is erg opvallend: 'Deze koek geliefde jongen, hebt ge van uw meester ontvangen, op uw blij geboortefeest.' Het gedicht is geschreven door een schoolmeester voor de jonge Jan Ernst Alberda van Menkema en is bedoeld als een missive conductoir bij een stuk koek. De zin verwijst naar een gebruik bij het vieren van een verjaardag van een kind. Als een kind tot een jaar of acht jarig was, kreeg het een stuk kantkoek of krentenbrood. Dit werd dan aan zijn arm gebonden. Dit gebruik kwam voor in alle lagen van de bevolking. Werd het kind ouder, dan was het gedaan met het koekhappen. Bij de elite werd er daarna dus waarschijnlijk nog wel aandacht aan besteed aan verjaardagen.
Zeer direct
Wij zouden de gedichten nu niet zo snel meer op dezelfde manier schrijven. Een groot deel is namelijk erg direct: 'Uw plaag is langen tijd geweest, een ziekelijk lijf en een doffe geest.' Sommige verwijzen ronduit naar de dood: 'Uw tijd is nu nabij, u sterfuur koomt haast aan.' Door deze verjaardagsgedichten is te zien dat er vroeger anders tegen leven en dood aan werd gekeken. Het is echt een aanrader deze gedichten zelf eens te lezen. Ze zijn erg leuk en vooral ook interessant om te lezen.
Onderdelen
- Help
Organisatie pagina Deelname particulieren Disclaimer Iedere cultureel erfgoed organisatie in de provincie Groningen krijgt op deze website een organisatiepagina. Hierin staan contactgegevens, een inhoudelijk stuk of algemene informatie over de organisatie.
U kunt als organisatie ook actuele gegevens, tentoonstellingen, of andere activiteiten vermelden. Dit wordt automatisch in de agenda vermeld.
Ook kunt u bijvoorbeeld extra aandacht geven aan een historisch object, een monument, een boek of een archiefstuk en hierover een verhaal publiceren en foto's en films toevoegen.Om deel te nemen enrechten te verkrijgen als organisatie, moet u eerst een account aanmaken.
Een beeldscherm is anders dan papier
Schrijven voor internet is totaal anders dan schrijven op papier. Als u voor het internet wilt schrijven, wordt er sterk geadviseerd om de teksten kort, helder en pakkend te maken. De auteur houdt rekening met de lezer.
Een aantal kenmerken
De lezer leest niet woord voor woord, maar vooral zogenaamd scannend. Vooral de koppen en het beeldmateriaal bepalen of de lezer op de pagina blijft. Het moet gelijk duidelijk zijn waar een verhaal over gaat, anders verlaat de lezer de pagina.
Vermijdt lange teksten. De lezer is op zoek naar bepaalde gegevens en wil daar snel naar toe. Als de informatie niet voor hem van belang is, haakt hij snel af.
Schrijf: Concreet, duidelijk, eenvoudig en beeldend.
Schrijven voor hetverhaalvangroningen.nl
Deze website wordt door een breed publiek bezocht. Probeer dus een verhaal te schrijven dat voor iedereen leesbaar is. Verdiepingen kunnen altijd in de tekst verwerkt worden door middel van hyperlinks. Onder het verhalenformat leest u meer informatie over uit welke onderdelen een verhaal bestaat.
Inhoud verhaal
Het verhaal moet gaan over Groningen of Groningers. Dit kunnen zowel beschrijvingen als herinneringen zijn.Algemeen
De teksten op deze website zijn met de grootste zorgvuldigheid samengesteld. Aan eventueel toch voorkomende fouten of onjuistheden kunnen geen rechten worden ontleend. Voorzover op deze site hyperlinks zijn opgenomen naar websites van derden, kan Het Verhaal van Groningen niet verantwoordelijk worden gehouden voor de kwaliteit en de juistheid van de daar aangeboden informatie.
Ontlenen rechten aan faciliteiten
De op deze website geboden faciliteit voor het insturen van een verhaal geeft geen enkel recht of garantie dat de ingezonden informatie gebruikt zal worden. Aan een succesvolle (digitale) indiening kunnen geen rechten worden ontleend.
Gebruik persoonlijke gegevens
Het Verhaal van Groningen zal e-mail adressen en andere contactinformatie slechts gebruiken voor de doeleinden waarvoor deze zijn verstrekt. Het Verhaal van Groningen zal deze contactinformatie niet aan andere organisaties ter beschikking stellen tenzij daarvoor uitdrukkelijk toestemming is gevraagd en verkregen.
Auteursrecht
Het auteursrecht en alle andere intellectuele rechten betreffende de inhoud van deze website zijn voorbehouden aan:
a. De auteurs van de ingezonden verhalen inzake de inhoud van de verhalen;
b. De rechthebbende instellingen inzake de gebruikte afbeeldingen, films, websites etc.;
c. De organisatie van hetverhaalvangroningen.nl inzake de overige inhoud.
De auteurs en de instellingen verlenen de organisatie van hetverhaalvangroningen.nl de mogelijkheid tot het gebruik van de verhalen, de afbeeldingen, films, websites etc.
Niet-commercieel hergebruik is toegestaan. Commercieel gebruik of het publiceren van het materiaal van deze website zonder toestemming van de rechthebbende(n) is verboden.Webmaster
De webmaster heeft ten alle tijden het recht om informatie van de website te verwijderenof te veranderen.
Persoonlijke hulpmiddelen
- Verwante items
-
- Verhalen
- Foto's
- Video's