Wapen en vlag van de gemeente Eemsmond
[1594-1795, 1795-1914, 1914-1940 , 1940-1945, 1945-1980, 1980-nu]Het wapen
De gemeente Eemsmond (tot 1 januari 1992 gemeente Hefshuizen) werd in 1990 gevormd door samenvoeging van de gemeenten Usquert, Warffum, Kantens en Hefshuizen. De gemeente kreeg een nieuw wapen die de volgende elementen bevat: een Johannieter kruis in zilver, een bloeiende lelietak, een zeemeermin en een kroon met vijf bladeren. De wapenspreuk is 'Ex Undis'. Hieronder vindt u een toelichting op deze onderdelen.
Kloosters speelden in de bestuurs- en ontwikkelingsgeschiedenis in de middeleeuwen een belangrijke rol. In Warffum/Usquert was er de Commanderij van de Johannieter Orde en in Kantens de Benedictijner abdij St. Juliana. Ter herinnering aan de Johannieter Commanderij Wijtwerd te Usquert en de Commanderij te Warffum is in het huidige gemeentewapen van Eemsmond een Johannieter kruis opgenomen in zilver.
De bloeiende lelietak komt vanuit Kantens. Dit is het attribuut van de Heilige Juliana, patrones van de Benedictijner abdij, die vroeger in de nabijheid van dit dorp heeft gestaan.
De zeemeermin is een oud embleem. Een rekening van de kerkvoogdij van Uithuizen uit 1653 spreekt van: 'voor 't vergulden van de meerminne ende knopen op de toorn'. Met andere woorden: in het midden van de 17e eeuw was de windwijzer in de vorm van een meermin op de kerktoren van Uithuizen aan vergulden toe. De zeemeermin werd het heraldische embleem van de toen nog ongedeelde rechtstoel van Uithuizen, die Uithuizen en Uithuizermeeden omvatte. In 1701 werd die rechtstoel verdeeld over de borgen Menkema en Rensuma en de meermin kwam in het wapen van Rensuma. In 1848 werd er gewag gemaakt van een zeemeermin in het gemeentewapen van Uithuizermeeden, maar dat werd pas in 1886 officieel, toen bij Koninklijk Besluit het gemeentewapen werd verleend.
Het uit 1886 stammende gemeentewapen van Uithuizen had als wapenspreuk: 'Ex Undis' (uit de golven). Het bijzondere hiervan is dat een wapenspreuk in de Nederlandse overheidsheraldiek zelden voorkomt.
Het wapen wordt gedekt door een kroon met vijf bladeren. Niet alleen Usquert en Warffum voerden zo’n kroon, maar alle Ommelander gemeenten hebben er recht op, omdat hun rechtsvoorgangers voor 1795 met volmachten en eigenerfden vertegenwoordigd waren op de Provinciale Landdag van Stad en Lande. De kroon met vijf bladeren geldt in de heraldiek als 'hoger' dan de gebruikelijke kroon met drie bladeren en twee parels.
De vlag
De vlag bestaat uit drie evenwijdige, even brede banen in groen, geel en blauw. Het groen voor de akkers, het geel voor de korenvelden en het blauw voor de zee waaraan het land ontworsteld werd. De zeemeermin is overgenomen uit het gemeentewapen.
